De Bock – een historische bierspecialiteit voor het koude seizoen
De oorsprong van het bokbier heeft echter niets met de winter te maken. Al in de middeleeuwen werd er in de Hanzestad Einbeck in Nedersaksen sterk bier gebrouwen. “Het ‘Einbeck-bier’ had meer stamwort en daardoor een hoger alcoholpercentage. Zo werd de houdbaarheid van het bier verlengd”, legt Johannes Leitner, brouwmeester van de Freistädter Brauerei, uit. Het bier uit Einbeck werd toen al geëxporteerd en kwam onder andere in München terecht. Daar was men zo enthousiast dat men zonder meer de brouwmeester uit Einbeck wegkaapte en naar München haalde. Vanaf dat moment brouwde hij daar het ‘Einbeck'sche Bier’. In de loop van de tijd en onder invloed van het Beierse dialect werd dit het ‘Oa-Bock'sche Bier’ en later het vandaag de dag bekende Bockbier.
Bier als vastendrank
Dat Bock vandaag de dag vooral in de periode voor Kerstmis en op sommige plaatsen ook voor Pasen bijzonder populair is, is te danken aan de kloosterbrouwerijen. Vooral in de vastentijd speelde bier namelijk een belangrijke rol. “Vloeistoffen verbreken het vasten niet. Daarom brouwden de monniken voor de vastentijd sterke bieren met meer voedingsstoffen en calorieën”, legt brouwmeester Reinhard Bayer van de Stiftsbrauerei Schlägl uit. En aangezien de monniken het brouwen tot in de puntjes beheersten, was ook de smaak niet te versmaden.
En daar is tot op de dag van vandaag niets aan veranderd. Bockbier wordt gebrouwen met water, hop en mout, maar er wordt iets meer mout aan toegevoegd. Meer stamwort – een bockbier moet minimaal 16° Plato hebben – zorgt voor meer suiker en meer alcoholgehalte en daardoor ook voor meer zoetheid. De hop zorgt voor een evenwichtige smaak, zoals brouwmeester Reinhard Bayer uitlegt: “Het geheim van bockbier is dat je de grondstoffen in balans brengt: de zoetheid door de mout en de bitterheid door de hop.” Bij bockbier heb je als brouwmeester iets meer individuele speelruimte, vertelt Johannes Leitner: “Het bockbier is een specialiteit van elke brouwerij. En daarmee zijn de bockbieren ook een belangrijk en interessant onderdeel van de bierdiversiteit in de heuvelachtige omgeving van Mühlviertel.”
Een feestdag voor de brouwers
“Het tappen van het bokbier is voor de brouwers een soort feestdag”, zegt de brouwmeester uit Freistadt. “Je verheugt je op het proeven van het bier en tegelijkertijd kun je het brouwjaar de revue laten passeren. En je kunt je dankbaarheid betuigen, bijvoorbeeld aan de boeren die ons elk jaar van gerst en hop voorzien.” Zijn collega Reinhard Bayer is het daarmee eens: “Het tappen van het bokbier is een mooie gelegenheid om met klanten en leveranciers te vieren.” En op nog een ander punt zijn de twee brouwmeesters het eens: bij bokbier staat genieten voorop. Of het nu 's avonds voor de tegelkachel is of op een feestdag tijdens het eten met het gezin – bokbier is een bijzonder bier voor een bijzonder seizoen.
